Mijn binnenkat wil naar buiten: wat er trekt en wat je eraan doet

Je koos het binnenleven om goede redenen, en je kat bedankt je door bij de voordeur te liggen loeren als een bankovervaller die de kluis verkent. Naar buiten glippen, janken voor het raam en de veelbetekenende blikken naar de deurklink zijn geen ondankbaarheid, en ook geen bewijs dat de kat ongelukkig is: het is een territoriaal roofdier dat reageert op de interessantste prikkel in zijn wereld — de grens waar hij niet langs kan patrouilleren. Hier lees je wat er werkelijk trekt aan de andere kant van de deur, een eerlijke blik op de binnen-of-buitenvraag waar Europeanen oprecht over van mening verschillen, en de tussenoplossingen waarmee jullie allebei winnen.

Wat er trekt aan de andere kant

De hechting van een kat heeft twee ankers — jij, en het territorium — en dat tweede houdt niet op bij de muur. Alles waar de zintuigen van een kat op zijn afgesteld, ligt daarbuiten: de geurberichten van andere katten langs de schutting, vogels op grondhoogte, de schemerspitsen waarin alles beweegt wat de jacht waard is. Een deur die twintig keer per dag opengaat is een scheur in het weefsel van het territorium, waar geluid en geur doorheen lekken, en de hurkzit ernaast is niet zozeer verlangen als wel een vakman die een nog onbewerkte wijk in kaart brengt. Bij katten die nog niet gecastreerd of gesteriliseerd zijn komen daar hormonen bij — een krolse poes of een ongecastreerde kater gaat dwars door je heen, niet langs je — en daarom schrapt castratie of sterilisatie alleen al een groot deel van het naar buiten glippen.

Voorjaar en najaar scherpen alles aan: territoriumruzies buiten worden luidruchtig, prooidieren krijgen het druk, en een kat die de deur de hele winter negeerde begint hem weer te verkennen. Niets hiervan betekent dat het binnenleven faalt. Het betekent dat de instincten intact zijn en het dier oplet, en dat de druk valt om te leiden — hetzelfde energiebudget dat de sprints van 3 uur 's nachts financiert, financiert ook de deurcampagne.

Binnenkat of buitenkat, eerlijk bekeken

Dit is een discussie waarin de geografie het meeste werk doet. In grote delen van Europa is vrij buiten lopen de norm en zijn tuinen het vanzelfsprekende decor van een kattenleven; de argumenten tegen zijn toch gegroeid, en sentimenteel zijn ze niet: verkeer is de grote doodsoorzaak onder jonge katten, buiten lopen betekent vechtpartijen, abcessen en de ziektes die via beten overgaan, en de jachtschade aan tuinvogels is echt genoeg dat we er in waarom katten dode dieren mee naar huis brengen een eerlijke rekensom van hebben gemaakt. Binnenkatten leven gemiddeld simpelweg jaren langer.

De eerlijke andere helft: een kaal ingericht binnenleven heeft ook een prijs — de onderprikkelingspatronen uit verveelt mijn kat zich, de kilo's die er stilletjes bij komen, de frustratie die je nu bij de deur staat te bekijken. Dit artikel wil niet beweren dat muren alles oplossen. Wel dat de keuze niet zwart-wit is: tussen vrij buiten lopen en een kale flat zitten meerdere tussenoplossingen die de veiligheid vasthouden en het grootste deel teruggeven van wat de deur belooft.

De tussenoplossingen

De catio — een balkon met net, een hoek van het terras met gaas, een kattenren voor het raam — is de beste deal in het kattenbestaan: echt weer, echte vogelzang, echt zonnebaden, nul verkeer. Zelfs twee vierkante meter beveiligd balkon verandert de dag van een kat. Wandelen met een tuigje werkt echt voor een minderheid van de katten — het geduldige trainen staat in zo leer je je kat wandelen met een tuigje — en past bij de brutale, voergedreven types; een kat die drie sessies op rij zo plat als een pannenkoek in het gras gaat liggen, brengt zijn stem uit, en die telt. Tuintijd onder toezicht, met jou erbij en met sessies die jij begint en beëindigt (een snackritueel bij de deur), geeft een dier dat op routine draait de buitenwereld als afspraak in plaats van als recht dat bij elke deuropening moet worden opgeëist.

En wat je ook kiest: richt de binnenkant in volgens het verrijkingsprogramma — jachten, hoogtes, foerageren, raamtheater. Een kat met een carrière in zijn binnendag zet minder druk op de uitgangen. En over de deur zelf onderhandel je niet, die beheer je: laat glippen nooit lukken (één succes financiert honderd pogingen), maak de deurzone saai — begroetingen en snacks gebeuren ergens anders, een mat of tafeltje bij de entree geeft binnenkomende mensen een afleidingsdoel — en leer het huishouden dat de kat altijd eerst in beeld is voordat de deur opengaat.

Als je kat toch ontsnapt

De meeste katten die voor het eerst ontsnappen rennen niet weg — ze verstoppen zich, dichtbij en laag. Een binnenkat buiten zijn territorium is overweldigd, niet op avontuur: zoek eerst binnen een straal van een paar huizen, onder auto's, in heggen, schuurtjes en trappenhuizen, in de ochtend- en avondschemering, wanneer een bange kat zich het veiligst voelt om te bewegen. Zet de kattenbak of een gedragen kledingstuk bij de deur — het geurbaken werkt beter dan het als volkswijsheid klinkt — en roep zachtjes op stille uren in plaats van luid te zoeken op het middaguur. Een chip is wat katten echt thuisbrengt: controleer de registratiegegevens nu, niet op de dag dat je ze nodig hebt, en bewaar één scherpe foto van opzij op je telefoon — precies wat een poster voor een vermiste kat nodig heeft.

Repareer daarna het lek, niet de kat. Deuroefeningen voor het huishouden, het protocol van de saaie deurzone, een rondje langs alle uitgangen (horren voor de ramen en het draaikiepraam waarvan de kiepstand een val op zich is — zie hoe katten op hun pootjes terechtkomen — netten op het balkon), en een strengere blik op het binnenprogramma, want een kat met een volle agenda glipt minder. Is het janken bij de deur nieuw, constant en gecombineerd met onrust bij een oudere kat, leg het dan voor aan de dierenarts — een te snelle schildklier en cognitieve veroudering schrijven allebei precies dit script. En zit er twee tuinen verderop een krolse poes achter de deur te lokken: castratie is al sinds de tijd van je grootouders een routine-ingreep, en het blijft het effectiefste middel tegen ontsnappen dat ooit is uitgevonden.

Veelgestelde vragen