Waarom likt mijn kat mij? Wassen, liefde en zout

Als je kat je likt, doet hij met jou wat katten uit dezelfde sociale groep met elkaar doen: hij wast je, mengt geuren en zet je in het mapje familie. Er spelen kleinere redenen mee — je huid smaakt naar zout, likken levert aandacht op, en een enkele kat likt omdat er iets mis is — maar de hoofdboodschap is vriendelijk. Dit zegt die raspende tong echt, en dit doe je als de genegenheid pijn gaat doen.

Je hoort nu bij de waskring

Katten die elkaar mogen, wassen elkaar. Gedragsdeskundigen noemen het allogrooming, en in een kattenhuishouden volgt het de vriendschapslijnen: katten likken de katten waar ze mee liggen, en ze richten zich op kop en nek — de plekken waar een kat zelf niet bij kan. Het begint bij de geboorte: een moederpoes likt haar kittens schoon, op gang en als de hare gemarkeerd. Tussen volwassen katten werkt het als sociale lijm: het haalt spanning weg en mengt de geur van de groep tot één gedeelde handtekening.

Een kat die je hand of je arm likt, trekt dat systeem door naar jou. Je wordt gewassen als lid van de groep, en en passant licht gemarkeerd als vast onderdeel van zijn leven. Onder de complimenten van een kat spelen alleen het langzame knipperen en de getoonde buik in dezelfde klasse — en onze gids over kattentaal behandelt ze allebei.

De kleinere redenen: zout, aandacht, troost

Niet elke lik is een liefdesbrief. Mensenhuid is licht gezouten, en sommige katten vinden dat gewoon lekker — likken dat zich ophoopt na het sporten gaat over elektrolyten, niet over gevoel. Likken is ook een betrouwbare aandachtshefboom: levert een lik op dat je opkijkt, iets zegt of het ontbijt pakt, dan slaat je kat dat op en gebruikt het — daarom gebeurt er zoveel gelik rond etenstijd.

Sommige katten likken ook voor de troost, zoals ze kneden — allebei gedrag dat uit de kittentijd is meegenomen, en katten die erg jong bij de moeder zijn weggehaald doen van allebei meer, soms tot sabbelen op dekens of mouwen aan toe. De kat die af en toe voor de troost likt is prima. Een kat die lange tijden op stof sabbelt, kalmeert zichzelf — en dan is de vraag wat er in huis gekalmeerd moet worden; stresssignalen bij katten loopt de gebruikelijke verdachten langs. De knedende helft van het verhaal heeft een eigen pagina.

Waarom die tong als schuurpapier voelt

De tong van een kat zit vol honderden naar achteren wijzende haakjes van keratine — hetzelfde materiaal als nagels — die papillen heten. Ze zijn hol aan de punt en voeren speeksel tot op de huid; zo dieptereinigt een kat een vacht waar hij zelf niet in kan kijken. Door diezelfde achterwaartse hoek maakt alles wat een kat eenmaal begint door te slikken de reis ook af, haren incluis — en daar komen haarballen vandaan.

Op je blote arm zijn die haakjes de reden dat genegenheid als fijn schuurpapier aankomt. Een paar likken kunnen geen kwaad. Een toegewijde wasser die steeds hetzelfde stukje huid bewerkt, kan het echt rood krijgen — een van de nette redenen om een fanatieke likker om te leiden, en de enige reden die je ooit hoeft te geven.

Wanneer likken betekent dat er iets mis is

Het likken dat aandacht verdient, is het likken dat verandert. Een kat die je ineens veel meer likt dan zijn eigen normaal, vraagt vaak ergens om — eten, spel, geruststelling na een omwenteling — en zet soms zenuwen om: overdreven wassen is een van de klassieke stressuitlaten van de kat. Loop eerst de basis na: is het ritme veranderd, is er een nieuw dier, een baby, een verhuizing in het spel?

Kijk ook naar de vacht van de kat zelf. Een kat die jou overdreven wast, wast zichzelf vaak ook overdreven, en dunner wordende vacht op buik, flanken of voorpoten is een vlag voor stress, huidirritatie of pijn — en die hoort bij de dierenarts, niet in een trainingsplan. En een lik-lik-beet tijdens het aaien is geen verraad: dat is de overprikkelingsgrens die wordt bereikt, beschreven in aai-agressie — de likken waren het aftellen, de beet de mededeling dat de tijd om was.

Zo kom je eronderuit zonder iemand te beledigen

Je mag het niet lekker vinden. De uitweg is omleiden, niet straffen: begint het likken, sta dan rustig op of trek je arm kalm terug en bied iets beters aan — een kattenhengel, een voerpuzzel, een aai langs de wangen. Doe je dat consequent, dan leert de kat dat likken het contact beëindigt en spelen het voortzet. Mopper nooit en duw de kat niet hardhandig weg; voor hem was het midden in een compliment, en straf voegt alleen verwarring aan genegenheid toe.

Twee praktische waarschuwingen. Houd net ingesmeerde of behandelde huid weg bij een likker — alles wat op jouw huid zit, eindigt in de kat, en sommige producten voor mensen (denk aan pijnstillende gels en bepaalde lotions) zijn echt gevaarlijk voor ze. En heb je net eten vastgehad dat een kat niet mag — ui, knoflook, alles uit giftig eten voor katten — was dan eerst je handen voordat je de arm weer aanbiedt.

Veelgestelde vragen