Gebitsverzorging bij huisdieren: het gezondheidsprobleem dat baasjes missen

Een gebitsaandoening is het meest voorkomende gezondheidsprobleem bij volwassen honden en katten, en de meeste dieren ouder dan drie jaar hebben er al een vorm van. Het doet pijn, het is niet alleen een kwestie van adem, en het eerste teken, een slechte adem, is precies wat baasjes het snelst wegwuiven. Dit is waar je op moet letten en hoe je het voorkomt voordat het je huisdier zijn tanden kost.

Gebitsaandoeningen bij honden en katten

Een gebitsaandoening is het meest voorkomende gezondheidsprobleem bij volwassen honden en katten, en op driejarige leeftijd hebben de meeste dieren er al een vorm van. De American Veterinary Medical Association zegt het onomwonden: meer dan 80% van de honden en zo'n 70% van de katten vertoont tegen hun derde verjaardag tekenen van parodontitis, en het is de belangrijkste klinische aandoening die dierenartsen bij volwassen dieren zien. Wat baasjes missen, is dat het pijn doet. Tandplak verhardt tot tandsteen, het tandvlees trekt weg van de tanden en de infectie werkt zich naar de kaakholtes onder de tandvleesrand. Als je het laat zitten, maakt parodontitis de tanden los en doodt ze, en de bacteriën die het verspreidt blijven niet in de bek. Ze komen in de bloedbaan terecht en zijn in verband gebracht met schade aan hart, lever en nieren. Een stinkende bek is geen cosmetisch klachtje. Meestal is het het eerste teken van een pijnlijke, voortschrijdende infectie.

Tekenen van een gebitsaandoening

Het duidelijkste waarschuwingssignaal is een slechte adem, en die is niet normaal. Een gezonde bek ruikt niet vies; die geur komt van bacteriën die zich langs de tandvleesrand vermenigvuldigen. Let naast de adem op geelbruine tandsteen die op de tanden korst, vooral op de achterste, samen met rood, gezwollen of bloedend tandvlees en kwijl dat soms een bloedkleur heeft. Het gedrag vertelt je net zoveel als de bek. Een dier met pijn laat voer vallen tijdens het eten, kauwt op één kant, keert zich af van harde brokken of speelgoed, of veegt met zijn poot langs zijn snuit. Katten worden vaak gewoon stil en eten minder. Omdat dieren pijn goed verbergen, merken veel baasjes het pas op als een tand al los zit of er een abces is ontstaan. Als je de lip optilt en bruine aanslag ziet, of een boze rode lijn waar tand en tandvlees samenkomen, is de aandoening al aan de gang.

Tandresorptie bij katten

Katten hebben een specifiek en pijnlijk probleem dat honden zelden krijgen: tandresorptie. De eigen cellen van het lichaam beginnen de tand vanaf de buitenkant naar binnen op te lossen, vaak beginnend onder de tandvleesrand, waar je het niet kunt zien. Deze laesies komen veel voor bij volwassen katten en zijn echt ondraaglijk. De blootliggende zenuw laat een kat ineenkrimpen, met de kaak klapperen of jou niet meer bij zijn bek toelaten. Je kunt resorptie niet voorkomen met poetsen en er is geen vulling die de tand betrouwbaar redt; aangedane tanden moeten meestal worden getrokken. Wat poetsen en regelmatige controles bij de dierenarts wél doen, is het vroeg opsporen, voordat de kat maanden in stille pijn zit. Als je kat geen droogvoer meer eet, kwijlt of brokken laat vallen, ga er dan niet van uit dat hij kieskeurig is. Een stille kat die niet meer eet, ook een platsnuitige Pers, verdient een goede blik in de bek.

De tanden van je huisdier poetsen

Elke dag poetsen met een speciale dierentandpasta is het effectiefste wat je thuis kunt doen, en niets anders vervangt het. Tandplak wordt binnen een dag of twee tandsteen, dus elke dag poetsen voorkomt dat het verhardt; twee of drie keer per week helpt nog steeds, maar het doel is dagelijks. Gebruik een dierentandenborstel of een vingerborstel en tandpasta gemaakt voor honden en katten. Gebruik nooit tandpasta voor mensen. Die bevat fluoride, dat niet bedoeld is om in te slikken, en sommige merken voor mensen bevatten xylitol, dat zelfs in kleine hoeveelheden giftig is voor honden. Dierentandpasta is gemaakt om ingeslikt te worden en bestaat in smaken als gevogelte die de meeste dieren accepteren. Begin jong en ga langzaam: laat het dier de pasta oplikken, raak dan een paar tanden aan, en bouw over de dagen op naar de hele bek. Richt je op de buitenkanten langs de tandvleesrand, waar tandplak zich verzamelt. Een ouder dier kan het ook leren. Het kost alleen meer geduld en een bek die nog niet pijnlijk is.

Dentale snacks, voeding en wateradditieven

Dentale snacks, speciale voeding en wateradditieven helpen tandsteen te vertragen, maar geen daarvan vervangt de tandenborstel. Let bij het kopen op het VOHC-keurmerk. De Veterinary Oral Health Council kent het alleen toe aan producten die in echte proeven tandplak of tandsteen verminderden, en heel wat pakjes beloven schone tanden zonder enig bewijs achter die claim. Dit is de mythe die de wereld uit mag: droogvoer maakt de tanden niet echt schoon. De brok versplintert bij het eerste contact en raakt de tandvleesrand nauwelijks, waar de aandoening begint, en de meeste dieren slikken hem toch in zijn geheel door. Het idee dat knapperig voer de tanden schoonmaakt is marketing, geen tandheelkunde, en dat is een van de redenen waarom de vraag nat versus droog eigenlijk helemaal niet over de tanden gaat. Gebruik snacks en additieven als aanvulling op het poetsen, niet als vervanging. Een hond die een VOHC-snack krijgt en verder niets, heeft nog steeds gepoetste tanden nodig.

Professionele gebitsreiniging en tandheelkunde 'zonder narcose'

Als je dierenarts een aandoening onder de tandvleesrand vindt, is de enige echte behandeling een professionele gebitsreiniging onder algehele narcose. Narcose stelt de dierenarts in staat elke tand te sonderen, gebitsröntgenfoto's te maken, tandsteen onder het tandvlees weg te halen en tanden te trekken die niet te redden zijn, dingen die een wakker, angstig dier nooit zal tolereren. Dit is waar de aandoening echt zit, en dat is het deel dat telt. Wees op je hoede voor de 'gebitsreiniging zonder narcose' die bij trimsalons of dierenwinkels wordt aangeboden. Het afkrabben van de zichtbare kroon laat de tanden witter lijken, maar doet niets onder de tandvleesrand, waar parodontitis zit, kan geen röntgenfoto's omvatten en kan een dier achterlaten met een schoon ogende bek vol verborgen infectie. Het betekent ook dat je een gestrest dier stil moet houden terwijl scherpe instrumenten dicht bij het tandvlees werken. Wittere tanden zijn geen gezondere tanden. Vraag je dierenarts wat er onder het tandvlees gebeurt, niet alleen aan de oppervlakte.

Veelgestelde vragen

Meer in Honden

Field guide

8 zeldzame hondenrassen die de meeste mensen nooit tegenkomen

Acht van de zeldzaamste hondenrassen ter wereld — waar ze vandaan komen, wat ze bijzonder maakt en waarom je er bijna nooit een ziet.

7 min leestijd

Care guide

Naaldaren: het grassenzaad van de zomer dat zich in huisdieren boort

Naaldaren haken vast in de vacht en gaan maar één kant op: naar binnen. Zo spot je ze bij kat of hond, en zo houd je ze tegen.

6 min leestijd

Field guide

De oudste hond ooit en hoe lang honden echt leven

Bluey werd 29 jaar. De claim van 31 jaar rond Bobi viel in duigen. Dit zijn de échte cijfers over hoe oud honden worden, en hoe je jouw hond meer tijd geeft.

6 min leestijd